1982 yılında Turğut Özakman, Prof. Dr. Atalay Yörükoğlu, Rutkay Aziz, Yücel Erten ve Tamer Levent’ten oluşan jüri tarafından seçilen oyun, Dörtyol Kaymakamlığı tarafından kurulan İnceme komisyonu tarafından eserde “sıkça argo sözcük kullanılmış olması, karakterlerin olumsuz davranışlar sergilemesi, orduyu rencide edici ifadelerde bulunması, mesajın yanlış yollarla verilmesi, espirilerin seviyesizliği nedenlerle çocuklara oynanması sakıncalı bulunmuş”; söz konusu komisyon raporuna dayanarak da oyunun sahnelenmesi yasaklanmıştır.

1982 yılında uzman bir jüri tarafından seçilen 28 yıldır tüm Türkiye’de sergilenen bu oyunun; Dörtyol Kaymakamlığınca kurulan inceleme komisyonu tarafından yasaklanmasını doğru bulmuyoruz.

Bu yasaklama ile ülkemizde sanat alanında uzmanlık ve yetkinlik özellikleri dikkate alınmadan, liyakat tartışmasına neden oluşturacak bir uygulama ile karşı karşıya bırakılmaktayız.

Oyun Yazarları ve Çevirmenleri Derneği (OYÇED) olarak, mesleğimizin geleceğinde de önemli sorunlar yaratabilecek bu uygulamada yapılan yanlışım düzeltilmesini; Dörtyol Kaymakam’lığında kurulan inceleme komisyonun karalarını yeniden gözden geçirmesini talep ediyoruz.

Ülkemizde, böylesi sorunların tekrarlanmaması için, köklü uzmanlık kuruluşlarının konseyleri şeklinde, bir özerk sanat konseyi ile sistemleştirilmesinin önemli bir gereksinim haline geldiğini kamuoyumuza duyurmayı önemli bir sorumluluk olarak görmekteyiz.

OYUN YAZARLARI VE ÇEVİRMENLERİ DERNEĞİ

YÖNETİM KURULU

Emek Sineması, aylardır kapalı duruyor. Ama açılacakmış.

AKM’ye de öyle diyorlar. Mahkemesi filan vardı zavallının. AKM, hantal bina ya, o kocaman vücuduyla daracık adliye koridorlarına nasıl sığdı bilmiyorum, ama Taksim’in göbeğindeki binayı bile İstanbullular’ın gözünde sığıntı hale getirmeyi çabaladılar. AKM’nin A’sına, K’sına ve M’sine dokunmadan tadil edin dedi hâkimler! Muhsin Ertuğrul’un şaşaalı açılış töreninde, sanatçı eşrafını da yanlarına alarak önce yargıya küfürü salladılar, “yargı senle benim arama giriyor, benim derdim AKM’nin A’sında” dediler.

Kim yeşil diyorsa, fazlasıyla yanılıyor. Bunların gözü çok kara. Muhsin Ertuğrul faciasında önce yeşil alanlar yok oldu. Mesele, tiyatro filan değil, alttan üstten, yandan yol geçirmek.

O kadar rahatım ki şimdi. Zıırt diye gidiyorum Maçka’daki evime. Kongre olduğu zaman tabii ki tiyatroyu da kapatacaklar, (yaptılar zaten ) kongre olduğu zaman memleketi tatil ettirecekler, amaan bana ne ben de evcağızımda diziciğimi seyrederim.

KM’nin A’sını da yıkıp, kocaman bir otopark yapsalar, olmayan arabamı park edeceğim. Zaten neyin tartışmasını yapıyoruz anlamış değilim? AKM’nin dişlerini ve fişlerini çoktan çektiler. İçi bomboş, koltukları sökülmüş, tüm ses ve ışık sistemleri gitmiş. Yani, yapıcı bir biçimde yıkacaklar, ya da dişleri çürümüştü çekiverdik diyecekler.

Bizim demode solcular halen Taksim’e cami, Harbiye’ye heykel tartışması yapadursunlar, memleketimin güzel topraklarının dolar ve euroya hazin dönüşümü karşısında kanım emiliyor, tırnaklarım çekiliyor.

Emek Sineması da AKM gibi önce çürütülüp, sonra yürütülecek. Beyoğlu Belediyesi, ahlaka mugayir bulduğu ‘Yala Ama Yutma’ oyunundaki incecik yutma politikasıyla, belki burayı da yangın merdiveni yokluğuyla yutacak!

Beyoğlu Belediyesi, “Emek Sineması, açılacak” diyorsa, hele bunu onlar diyorsa, hiç inanmam!

Gidin Beyoğlu Belediyesi’nin Karaca Tiyatrosu’na! Bu tiyatronun hangi tarikatlara, hangi cemaatlere peşkeş çekildiğine tanık olun.

Dini inançlara saygım sonsuz, dinsizlere sevgim büyük. Ama Türkiye’de başka mekân yokmuş gibi, Karaca Tiyatrosu’nun dine alet edilerek, profesyonel tiyatrolara kan kusturulması, üstelik bütün bunların Muammer Karaca ustanın adının altında yapılması beni kusturuyor!

Şimdi Emek’i yıkarlar, alışveriş merkezi yaparlar tabi.

Bir kere isimden kaybediyor.

Bu zamanda Emek diye isim mi olur?

Bonus, prestij, papatya, akasya varken…

Sonra semtten kaybediyor!

Beyoğlu’nun orta yerinde sinema mı olur! Hazır Alkazar’da gitmişken, Beyoğlu Sineması can çekişirken!

Sonra 875 kişilik sinema mı olur?

Emek, bilgi, üretim, birlikte yaşama, paylaşma kültürü parçalanmışken, Beyoğlu’nun ortasında 875 kişilik Emek Sineması’nın var olması hayaldir.

Emek Sineması’nı alışveriş merkezine dönüştürmeye hazırlanan Multi Turk Mall’ın Ceo’su Levent Eyüboğlu’nu tanırım. Sabah helikopterine atlayıp, kuşbakışı arsa beğenir, akşam Hollandalı partnerlerine arsayı satar, bir yıl sonra kentin stadyumun yerini değiştirip yeni adıyla yaşam merkezine dönüştürür, üç yıl sonra ödül alır. Herhalde İstiklal Caddesi’ndeki Emek Sineması’nı keşfetmek için helikoptere binmesine gerek kalmamıştır. İmdi, Levent Bey, helikopterine binerek, Emek için protesto gösterileri yapan şahısları izlemek için ek mesai harcamak zorunda kalacak anlaşılan.

Ama bu konuda hükümetten yardım isteyebilir. Muhsin Ertuğrul’dan yana, bizimkilerin fişleme kültürü çok gelişti. Hazır helikopter de varsa, yukarıdan fişlemek daha hayırlı olur.
Emek Sineması’nın emektar müdürü Hikmet Dikmen emekliye ayrılmamış olsaydı, çok daha zor olacaktı burayı yıkmak! Sırada Haydarpaşa var daha! Burası için de, helikopterine atlayacak alışveriş merkezi gurularına, dahi çocuklara ihtiyaç var.

İTÜ Taşkışla Sahnesi Oyuncuları, bir yılı aşkın bir süredir sahnesiz. Ne tuhaf değil mi adlarında sahne var ama sahneleri yok. Provalarını koridorda yapıp, oyunlarını koridorda oynuyorlar.

Rektörlerimiz yıkma kültürünü üniversiteden vermekte çok haklı. Hiç olmazsa çocuklar hayata atıldıklarında, mekânsız kalırlarsa, sudan çıkmış balığa dönmezler. Buradan, İTÜ Rektörü’nü kutluyor, tüm Türkiye’ye örnek olmasını diliyorum.

MHP’li Kemer Belediyesi de tiyatrosunun oyuncularını tasarruf nedeniyle belediye, ‘zabıtası’ yapmış. Oyuncular bildiri yayınlamış, “biz halimizden memnunuz, polemik yapmayın, başkanımız baldan tatlı” demişler. Seçim kazanır kazanmaz heykel kaldırtan başkanın savunması “tiyatroyu yıkmadık ya” olmuş…

Haklı aslında!

Bu durumda yıksa ne olur, yıkmasa ne olur?

Mesela AKM yıkılmadı da, ne oldu? Emek böyle kalsa, yıkılmamış mı oluyor? Karaca’nın varlığıyla Muammer Karaca diye bir ustayı ölümsüzleştirmiş mi oluyoruz?

Bir sabah ben de uyanmışım mesela… Bu yazıdan sonra beni ‘balıkçı’ yapmışlar! Tamam da, bırakın karaları, suları bile satmışlarken, bu saatten sonra Boğaz’da balıkçı olsam ne olur, olmasam ne olur?

BİRGÜN GAZETESİ

Günlük Gazetesi

Ayla Çınaroğlu’nun 1993 yılında İzmir Devlet Tiyatrosu, 2004-2005 yıllarında Ankara Devlet Tiyatrosu’nca defalarca sahnelenmiş olan Miğfer isimli oyunu yasaklandı. Mersin‘de yerleşik olarak tiyatro çalışmaları yapan Merhaba Sanat Tiyatrosu tarafından sahnelenen oyun, Antakya Dörtyol’da okuyan çocuklarla buluşturulmak istenince Kaymakamlığın engellemesiyle karşılaştı.

Kaymakam Hayri Sandıkçı imzasıyla yasaklanan oyun için düzenlenen tutanakta oyunun komisyonca incelendiği ve “uygun görülmediği”
belirtildi. Çocukların “oyundan” yana “savaşa” karşı olmasından yola çıkan oyun, ilköğretim öğrencileri için oluşturulmuş yapısıyla “savaşın kötü bir şey” olduğu mesajını taşıyor.

Türkiye Tiyatrolar Birliği yaptığı basın açıklamasıyla yasağa tepkisini dile getirirken, Kaymakamlığı verdiği kararı gözden geçirmeye ve tiyatroya koyduğu yasağı kaldırmaya davet etti.
(soL – Haber Merkezi)

Behramoğlu’nun, CNN kanalındaki bir program sırasında AKP’nin seçimlerdeki muhtemel tutumunu kendi görüşü çerçevesinde açıklamasının, düşünce özgürlüğü kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini söyleyen Üstün Akmen: “Behramoğlu’nun, AKP’nin seçimleri kazanmak uğruna antidemokratik ve görünür ya da görünmez biçimde bütün olanaklarını kullanacağını yayın sırasında söylemesi Başbakan tarafından “hakaret” olarak algılanıyorsa vah bize, vahlar bizlere,” dedi.

Ataol Beramoğlu’nun düşüncesini açıklamasında hakaret kastı olmadığının er geç anlaşılacağından tiyatro eleştirmenleri olarak hiç kuşkuları olmadığını söyleyen Üstün Akmen, sözlerine: “Yargıtay Ceza Kurulu’nun 11.07.2006 tarihli 162/181 sayılı kararında da belirtildiği gibi, haber ve yorum metinlerindeki, söylemlerdeki eleştirel değer yargılarının bir kısmının sert ve çarpıcı bir dille yapılmış olması fevkalade normaldir,” diye devam etti. Maroken koltuklarda oturanların, kamu görevinde bulunanların, hele hele hükümet edenlerin sert eleştirilere muhatap olmasının bu bakımdan doğal karşılanması gerektiğini anlatan Akmen: “Başbakan’ın yapacağı her keresinde ona buna dava açmak değil, serdedilen görüşlerin yanlışlığını eylemleriyle kanıtlamak olmalı,” dedi ve Başbakan’dan Ataol Behramoğlu aleyhine açtığı davayı geri almasını istedi.

Geçen gün İnsan Hakları Derneği Önünde, İKSV’nin düzenlediği İstanbul Tiyatro Festivali’nden dışlandıkları için basın açıklaması yapan Kürt Tiyatrosu emekçilerini yalnız bıraktığımdan dolayı ne kadar üzüldüğümü, orada, yeni tanıştığım sevgili dostlarımın yanında, İKSV’nin karşısında olmak için neler feda edebileceğimi bir bilseniz!

Tiyatro Boyalı Kuş’un Genel Sanat Yönetmeni Jale Karabekir’in feminist dramaturjileriyle tiyatromuza armağan ettiği metinlere, Augusto Boal ezilenler tiyatrosu çalışmalarına hayranım, Kürtçe olarak sergilediği ve İbsen Vakfı tarafından ödüllendirilen “Nora” adlı oyununu da merakla bekliyorum. Üstelik, ne acıdır ki,
Tiyatro Boyalı Kuş, partizan bir tavırla, Güneydoğu bölgesine sokulmuyor. Yani, İKSV tarafından dışlandığını söyleyenlerden bazıları , belki de bir partinin sempatizanı olmadıkları için bu feminist grubun dışlanmasına razı geliyorlar.

Seyr-i-Mesel Tiyatrosunun Sanat Yönetmeni Erdal Ceviz, Ocak ayında Milliyet Sanat Dergisi’ndeki söyleşimizde Kürt Tiyatrosu’ndaki gruplaşmalardan açıkça yakınmış, Mezopotamya Kültür Merkezi’nden estetik ve politik ayrışmalar nedeniyle doğan toplulukların Güneydoğu ve İstanbul’da salon bulamadıkları, seyirciyi örgütleyemedikleri, para sıkıntısı çektikleri, zaman zaman dekor ve kostümlerini bile çöplerden toplamak zorunda kalarak prodüksiyonlar kotardıklarından yakınmıştı. Önümüzdeki günler , DTP’nin kapatılmasından sonra Kürt Tiyatrosu Kurultayı toplama kararını bir şemsiye gibi gösterse de, bu şemsiye, farklı estetik ve siyasi arayıştaki grupları dışarıda tutarak ne yazık ki ötekileştirmekten öteye gidemeyecektir! Aynen, İKSV’nin, bu coğrafyada yıllardır Kürtçe tiyatro yapan emekçileri ötekileştirdiği gibi…

Bu arada Kumbaracı 20’de izlediğim Destar Theatre’ın, modern Kürt Tiyatrosu’nda öncü olarak attığı adımların azımsanamayacağını, yaşamımda ilk kez Kürtçe olarak izlediğim Reşe Şeve (Karabasan) adlı oyunun hiç unutamayacağım bir tiyatro deneyimi olarak ömrümün sonuna değin düşlerimi süsleyeceğini belirtmeliyim.

1997’de Ankara Festivali’nin kabul ettiği Kürtçe tiyatro gerçeğini, İstanbul Festivali’nin 13 yıl sonra, tam açılım zamanında, İKSV’nin devletle ilişkileri , hiç bu kadar yakın ve maddi durumu hiç bu kadar kötü olmamışken kabul etmesi sadece bir tesadüf müdür?

Üniversite tezini İbsen ile yapmış biri olarak, Nora’nın ne kadar politik olduğunu çok iyi bilirim. Ama yine klasik bir metin seçerek ne şiş yansın, ne kebap demek ve “açılım” yaparak, “devletlü” olma telaşını sezmemek için hakikaten “saftorik” olmak lazım! İstanbul Tiyatro Festivali’nde Kürtçe tiyatroda bu coğrafyada sanki Kürt sorunu yokmuş gibi bir tavır takınmak, çok ayıp doğrusu!

Bu memlekette analar ağlamıyor mu? Bu memlekette silahlar patlamıyor mu? Şu anda halen etnik kökenlerinden, düşüncelerinden dolayı tutuklu ozanlar yok mu? Ya taş attıkları iddia edilen TMK mağduru çocuklar? Aydınlatılmamış faili meçhul cinayetler? Kürtçe konuştuğu için sövülen dövülen vurulan kırılanlar?

Söyleyin Allah aşkına bir tiyatro festivalinin sorumluluğu bu gerçekleri ortaya sermek olmamalı mı? Yönetici egolarınızı başka zamana saklayın, bari festival zamanları , şenlik günlerinizde aralayın şu ürktüğünüz gerçeklerin perdesini! Festival, Latince festivus, bolluk, bayram demek. Ey egosantrikler, bari festivallerde şenlendirin, çeşitlendirin hayatı ! Bari orada yüzleştirin seyircinizi gerçeklerle.

Türk seyircisini kandırırsanız bile, sanırım yurtdışından gelen eleştirmenleri “tiyatro açılımı” konusundaki devletlü tavrınızla bu kez kandıramayacaksınız. Canlılar inansa da size, Hamlet’in hayaleti dolaşıyor tepenizde!